เกมแยกสาร...ห้ามอยู่ด้วยกัน
Chemical Incompatibility
แค่เก็บขวดสารเคมีผิดตู้ ก็เปลี่ยนโรงงานให้กลายเป็นระเบิดเวลาได้! สารเคมีบางชนิดเกลียดกันเข้าไส้ ถ้าน้ำยาไหลมาผสมกันเมื่อไหร่คือหายนะ มาฝึกวิชาการจัดเก็บสารเคมีแบบแยกโซน เพื่อป้องกันปฏิกิริยามรณะ
- ⏱️ เวลาที่ใช้
- 2 นาทีต่อคน
- 👥 กลุ่มเป้าหมาย
- พนักงานคลังสินค้า (Store), พนักงานห้องแล็บ, หัวหน้างาน
อุปกรณ์ที่ต้องเตรียม (Equipment)
- “ชั้นวางสารเคมีจำลอง (Shelves)” แบ่งเป็น 4 โซน (อาจใช้กระดานแม่เหล็กแบ่งช่อง)
- “ขวดสารเคมีจำลอง หรือ การ์ดรูปขวด” 4 ประเภทหลัก:
-
- กรด (Acids) เช่น กรดซัลฟิวริก (มีสัญลักษณ์กัดกร่อน)
-
- ด่าง / เบส (Bases / Alkalis) เช่น โซเดียมไฮดรอกไซด์ (สัญลักษณ์กัดกร่อน)
-
- สารไวไฟ (Flammables) เช่น ทินเนอร์, แอลกอฮอล์ (สัญลักษณ์ไฟลุก)
-
- สารออกซิไดซ์ (Oxidizers) ตัวให้ออกซิเจนช่วยให้ไฟติด (สัญลักษณ์ลูกไฟตัว O)
-
การเตรียมพื้นที่ (Setup)
- วางขวดสารเคมี/การ์ดทั้งหมดปนกันไว้ตรงกลาง ให้ผู้เล่นนำไปจัดวางเข้าตู้
กติกาและวิธีการเล่น (Step-by-Step Rules)
- สตาฟให้โจทย์: “มีสารเคมีมาส่งใหม่ครับ แต่เราเก็บรวมกันมั่วๆ ไม่ได้ เพราะบางตัวมัน ‘ตีกัน (Incompatible)’ ครับ ให้เวลา 45 วินาที ช่วยจัดเรียงขวดพวกนี้เข้าตู้ 4 โซน โดยห้ามให้คู่กัดอยู่ใกล้กันเด็ดขาด!”
- ภารกิจ: ผู้เล่นจัดขวดเข้าตู้ (1 โซน ต่อ 1 ประเภท)
- การจับผิด (คู่กัดที่ห้ามอยู่ด้วยกัน):
- คู่ที่ 1: กรด (Acid) ⚡ ด่าง (Base) (ถ้าอยู่ใกล้กันแล้วขวดแตกผสมกัน จะเกิดความร้อนสูง เดือดปุดๆ และควันพิษ)
- คู่ที่ 2: สารไวไฟ (Flammable) ⚡ สารออกซิไดซ์ (Oxidizer) (ไวไฟคือเชื้อเพลิง ออกซิไดซ์คือลมที่เป่าให้ไฟลุก ถ้ารวมกันคือระเบิดลูกใหญ่!)
- เฉลยที่ถูกต้อง: ต้องจับแยกทั้ง 4 กลุ่มออกจากกัน (วางคนละชั้น หรือวางมีถาดกั้น)
เกณฑ์การตัดสินและให้รางวัล (Scoring & Rewards)
- แยกกลุ่มสารเคมี (กรดแยกกับด่าง, ไวไฟแยกกับออกซิไดซ์) ได้ถูกต้อง: รับ “แสตมป์สะสม 2 ดวง” หรือ “ของรางวัล”
ข้อคิดและบทเรียน (Safety Takeaways)
💡 สำหรับ จป. / สตาฟ นำไปสรุป: “การจัดเก็บสารเคมี เราไม่ได้เรียงตามตัวอักษร ก-ฮ นะครับ! แต่เราต้องเรียงตาม ‘ความเป็นศัตรูกัน’ สารเคมีบางคู่พอมันสัมผัสกันปุ๊บ มันเกิดปฏิกิริยารุนแรง (React) กลายเป็นระเบิด หรือก๊าซพิษทันทีโดยไม่ต้องมีคนไปจุดไฟครับ! กฎเหล็กของคลังสินค้าคือ กรดห้ามเก็บรวมกับด่าง และสารไวไฟห้ามเก็บคู่กับสารออกซิไดซ์เซอร์เด็ดขาด ถ้าพื้นที่จำกัดจริงๆ ต้องมี ‘ถาดรอง (Secondary Containment)’ แยกกันแต่ละประเภท เพื่อกันน้ำยาไหลมารวมกันเวลาขวดแตกครับ”
ข้อแนะนำเพิ่มเติม (Tips/Variations)
- ตรวจสอบจาก SDS: สตาฟควรบอกทริคว่า หากไม่รู้ว่าสารตัวไหนเข้ากันไม่ได้ ให้ไปเปิดดูเอกสาร SDS หัวข้อที่ 10 (ความเสถียรและการเกิดปฏิกิริยา) จะมีระบุไว้ชัดเจนว่าห้ามวางใกล้กับสารประเภทไหน
อยากให้ทีมเราจัดให้?
ทีม Safety Station จัดบูธ/เกมให้ครบ พร้อมอุปกรณ์ ของรางวัล และรายงานสรุปหลังงาน