โดนแฮก...ต้องทำไง?
Incident Response
นั่งพิมพ์งานอยู่ดีๆ หน้าจอคอมพิวเตอร์ก็กระพริบ ไฟล์งานกลายเป็นนามสกุลแปลกๆ เปิดไม่ออก แถมมีรูปกะโหลกแดงๆ ขึ้นมาพร้อมข้อความเรียกค่าไถ่! ความตกใจทำให้หลายคนทำตัวไม่ถูกจนไวรัสลามไปทั่วบริษัท มาฝึกสเต็ป "การห้ามเลือดทางไซเบอร์" เพื่อหยุดยั้งความเสียหายกัน
- ⏱️ เวลาที่ใช้
- 1-2 นาทีต่อคน
- 👥 กลุ่มเป้าหมาย
- พนักงานออฟฟิศทุกคน
อุปกรณ์ที่ต้องเตรียม (Equipment)
- “หน้าจอคอมพิวเตอร์จำลอง” (ปริ้นท์รูปหน้าจอติดไวรัส Ransomware มีกะโหลกแดงตัวใหญ่ๆ)
- “สาย LAN จำลอง” (เสียบติดไว้กับด้านหลังจอ)
- ป้ายตัวเลือก: 1. ปิดเครื่อง, 2. ดึงสาย LAN/ปิด Wi-Fi, 3. โอนเงินให้แฮกเกอร์, 4. ถ่ายรูปลงเฟซบุ๊ก
การเตรียมพื้นที่ (Setup)
- ตั้งคอมพิวเตอร์จำลองไว้ เสียบสาย LAN ให้เรียบร้อย
กติกาและวิธีการเล่น (Step-by-Step Rules)
- สตาฟให้โจทย์: “ซวยแล้วครับ! จู่ๆ คอมคุณโดนไวรัสเรียกค่าไถ่เล่นงาน ไฟล์งานพังหมดแล้ว! ถ้าปล่อยไว้ ไวรัสตัวนี้จะวิ่งผ่านสายอินเทอร์เน็ตไปกัดกินคอมพิวเตอร์ของเพื่อนทุกคนในแผนก และอาจลามไปทำลายเซิร์ฟเวอร์หลักของบริษัท! คุณมีเวลา 10 วินาที สิ่งแรกที่คุณ ‘ต้องทำทันที’ คืออะไรครับ?”
- ภารกิจ (ตัดไฟแต่ต้นลม):
- ให้ผู้เล่นลงมือทำ หรือเลือกป้าย
- การกระทำที่ถูกต้อง (The Golden Rule): ผู้เล่นต้องเอื้อมมือไป “ดึงสาย LAN ออกจากคอมพิวเตอร์” (หรือกดยกเลิก Wi-Fi ทันที) เป็นอันดับแรกสุด!
- จากนั้น ค่อยหยิบโทรศัพท์โทรแจ้งเบอร์ Hot-line ของฝ่าย IT
เกณฑ์การตัดสินและให้รางวัล (Scoring & Rewards)
- ตอบ/สาธิตการดึงสาย LAN หรือตัดเน็ต เป็นขั้นตอนแรกได้อย่างถูกต้อง: รับ “แสตมป์สะสม 1 ดวง” (Gold)
ข้อคิดและบทเรียน (Safety Takeaways)
💡 สำหรับ จป. / สตาฟ นำไปสรุป: “สติสำคัญที่สุดครับ! การ ‘กักกันโรค (Quarantine)’ คือหลักการเดียวกับการแพทย์เลยครับ เมื่อคอมคุณติดเชื้อไวรัส คุณต้อง ‘ตัดการเชื่อมต่อ’ ออกจากคนอื่นๆ ทันที โดยการดึงสาย LAN หรือปิดสวิตช์ Wi-Fi ห้ามลังเลเด็ดขาด! การช้าไปเพียง 1 นาที อาจหมายถึงไฟล์งานทั้งโรงงานถูกทำลายครับ… และข้อห้ามสำคัญคือ ‘ห้ามจ่ายเงินค่าไถ่ให้แฮกเกอร์เด็ดขาด’ เพราะจ่ายไปแล้วก็ไม่มีอะไรรับประกันว่าเขาจะปลดล็อคไฟล์คืนให้เราครับ แจ้ง IT อย่างเดียว!”
ข้อแนะนำเพิ่มเติม (Tips/Variations)
- การปิดเครื่อง (Shut down): สตาฟอาจเสริมว่า “บางกรณี ฝ่าย IT อาจแนะนำให้ ‘ชักปลั๊กไฟคอมพิวเตอร์ (Hard Shutdown)’ ไปเลย เพื่อหยุดการทำงานของไวรัสไม่ให้ล็อคไฟล์ในเครื่องไปมากกว่านี้ แต่การดึงสาย LAN สำคัญที่สุดครับ”
อยากให้ทีมเราจัดให้?
ทีม Safety Station จัดบูธ/เกมให้ครบ พร้อมอุปกรณ์ ของรางวัล และรายงานสรุปหลังงาน